|
İNSİDANS (GÖRÜLME
SIKLIĞI)
Yılda 2.65-4
/ 1000 arasında değişir.
5 yaşın altındaki erkek
çocuklarda 8.1-14 / 1000
kız çocuklarda 4.3-9 /
1000 olarak
saptanmıştır. 25 yaş
üzerinde ise yılda 2.1 /
1000 dir.
BAŞLANGIÇ YAŞI
Çocukluk çağı astması 5
yaşın altında ortaya
çıkar ve erkeklerde
kızlara oranla daha sık
görülür.(2:1)
Adölesanda
(Buluğ Çağı) ise ;
erkeklerde daha sık
rastlanırken
erişkinlerde, kadın
erkek eşittir.
BRONŞİAL ASTMA
ETYOLOJİSİ
Genetik etkenler
Derin inspirasyon
(soluk alma) ve
soğuk hava
Egzersiz
SINIFLAMA
A.Etyolojik
(Sebebe Bağlı) Sınıflama
1.İlaçlara bağlı astma
2.Egzersiz ile
oluşan astma
3.Mesleksel
etkenlerle oluşan astma
4.Emosyonel
(duygusal) nedenlerle
oluşan astma
5.Latent (gizli) astma
6.Solunumsal
enfeksiyonlarla oluşan
astma
B.Patogeneze
Göre Sınıflama
1.İg E ye bağlı
yol (allerjik astma)
Vakaların
çoğunluğu bu gruptandır.
Daha çok 30 yaş altında
olmak üzere intrensek
astmaya göre daha genç
yaşta başlar Dispne
nöbetleri paroxistiktir
(aniden gelen şiddetli
nöbetler tarzında) ve bu
nöbetler haricinde hasta
solunum sıkıntısından
şikayet etmez.Serumda İg
E tipi artmıştır.Diğer
allerjik hastalıklarla
birlikte
bulunabilir.(heredite
(kalıtım) önemlidir)
2.İg E ye bağlı olmayan
yol(non allerjik astma)
Nöbetlerin ortaya
çıkışında solunum yolu
enfeksiyonları rol
oynar.Eksojen (dışardan
gelen) bir allerjen
tespit
edilemez.Ekstrensek
astmaya göre daha ileri
yaşlarda genellikle orta
yaşta başlar. Serum İg E
düzeyi artmamıştır
.Nefes darlığı nöbetleri
daha uzun sürelidir ve
nöbetler arasında hasta
kendini sağlıklı
hissetmez.Öz ve soy
geçmişinde allerjik
hastalık hikayesi
genellikle yoktur.
3.Mikst astma
C.Astmanın
Şiddetine Göre Sınıflama
|
ASTMANIN ŞİDDETİ |
TEDAVİDEN ÖNCEKİ
KLİNİK
ÖZELLİKLER |
AKCİĞER
FONKSİYONU |
|
Hafif |
İntermittan kısa
semptomlar
<haftada 1-2 kez
Nokturnal astma
semptomları
<Ayda 2 kez
Ataklar arası
asemptomatik |
PEF >%80(BBD)
PEF
değişkenliği<%20 |
|
Orta |
Ataklar >haftada
1-2 kez
Nokturnal astma
semptomları >
ayda 2 kez
Hemen hemen her
gün beta 2
agonist
inhalasyonu
gerektiren
semptomlar
|
PEF %60-80(BBD)
PEF
değişkenliği
%20-30
|
|
Şiddetli |
Sık ataklar
Devamlı
semptomlar
Sıklıkla
nokturnal astma
semptomları
Astmadan ötürü
fizik
aktivitenin
kısıtlanması Bir
önceki yıl astma
nedeniyle
hastaneye
yatırılma Daha
önce hayati
tehlikesi olan
ataklar |
PEF <%60(BBD)
PEF
değişkenliği
>%30 Optimal
tedaviye
rağmen,normalin
altında PEF
|
ANAMNEZ (
HASTALIK ÖYKÜSÜ) VE
FİZİK MUAYENE
Hastaların öyküsünde
çoğunlukla çocukluk çağı
enfeksiyon sıklığı ve
hafif wheezing (nefesle
çıkan ıslık ses gibi
ses) gibi nonspesifik
durumlar mevcuttur. Ana
semptomlar wheezing,nefes
darlığı,öksürüktür.
Wheezing
;hafif astmada sadece
ekspiriumda (soluk
verme) işitilir ancak
büyük hava yollarının
darlığı durumunda her
iki fazda da duyulur.
Nefes darlığı;egzersiz
astması dışında
genellikle istirahat
sırasında oluşur,
değişken ve
İntermittandır(aralıklı).
Nefes darlığı atakları
günün her saatinde
gelişebilir fakat
sabahın ilk saatlerinde
(saat 04-06) en
şiddetlidir.
Öksürük;
astmanın tipik
bulgularından biri olup
paroksismal(aniden gelen
şiddetli nöbet) ve
istemsizdir. Wheezing ve
nefes darlığıyla
birlikte, bazen tek
başına rastlanır.
Nedensiz olarak ataklar
şeklinde ortaya çıkan ,
özellikle sabahın erken
saatlerinde şiddetlenen
ve hastayı uyandıran
öksürük astmayı akla
getirmelidir.
Aile Öyküsü;Genellikle
ailelerin diğer
bireylerinde allerji
veya dermatit ve egzema
öyküsü mevcuttur.
(%60-90)
Astma için önemli diğer
klinik belirleyiciler
semptomların
kendiliğinden
iyileşmeleri yanında,
spesifik bronkodilatatör
ve antienflamatuar
tedavilerle de
düzelmeleridir.
Semptomların mevsimsel
özellik göstermesi,
pozitif aile öyküsü,
atopik yapı; tanısal
yaklaşımda yardımcı
özelliklerdir.
Astma Tanısını
Düşündürecek Sorular
-
Hastada bir veya
rekurrent(nükseden)
wheezing atakları
var mı?
-
Gece gelen öksürük
şikayeti oluyor mu?
-
Egzersizden sonra
öksürük veya
wheezing oluyor mu?
-
Allerjen veya
polenlere maruz
kalmayı takiben
öksürük,wheezing
veya göğüste sıkışma
?
-
Akciğerleri
etkileyen soğuk
algınlıkları veya 10
günden daha uzun
süren akciğer
enfeksiyonları var
mı ?
Fizik Muayene
Ataklar arasında fizik
muayenesi normal
olabilir.Hafif astmada
bulgular siliktir,ağır
ataklarda hasta ortopne
durumundadır.Perküsyonda
hipersonorite alınır ve
kalp matitesinin
örtülmüş olduğu
saptanır.
TANI YÖNTEMLERİ
Tanı için anamnez,fizik
muayene ve spirometrik
tetkikler yeterlidir.
A.Zorlu Spirometrik
Tetkikler
1.Sabah ve akşam zirve
ekspiratuar akım hızı (PEF)
değerleri arasındaki
spontan değişim
2.Birinci saniyedeki
zorlu ekspiratuar volüm
(FEV1)
3.FEV1/FVC
4.Reversibilite
ölçümleri
Astmanın işaretlerinden
birisi hava akımı
obstrüksiyonunun
değişkenliğidir.Bu
değişkenliğin
değerlendirilmesi seri
yapılan PEF ölçümleriyle
yapılabilir.FEV1 veya
PEF de %20 den daha
fazla oranda oynama
olması astma tanısı
koymak için değişken
hava akımı obstrüksiyonu
yeterli delili olarak
kabul
edilmektedir.Günlük PEF
değişkenliğinin % 20 ve
daha fazla olması
anamnez ile birlikte
astma tanısı konulması
için yeterlidir.Ancak
çok şiddetli astma ile
hafif intermittan
astmada PEF değişkenliği
tespit
edilemeyebilir.Hava
akımı obstrüksiyonunun
önemli bir göstergesi
FEV1 in FVC den daha
fazla oranda azalması,
yani ;FEV1/FVC oranında
düşme olmasıdır. Şayet
PEF deki spontan
değişkenlik astma
tanısını koymada
yetersiz kalırsa
bronkodilatatör yanıtı
araştırılır. Solunum
yolları obstrüksiyonunun
tedaviyle geriye dönme
yeteneği erken ve geç
reversibilite
testleriyle araştırılır
Erken reversibilite
göstergesi;200 mcg
salbutamol veya 500 mcg
tarbutalin
inhalasyonundan 15 dk
sonra FEV1 de en az % 12
veya 200 ml mutlak artış
erken reversibilite
göstergesidir.Şiddetli
hava yolu
obstrüksiyonunda veya
kronik astmada erken
reversibilite
olmayabilir bu durumda
2-6 hafta süreyle
sistemik veya inhale
kortikosteroid tedavisi
uygulanır.Tedavi sonrası
ölçülen FEV1 değerinin
tedavi öncesine göre %15
düzelme göstermesi
geçreversibilite olarak
kabul edilir.Erken veya
geç reversibilite astma
anamneziyle birlikte
KESİN TANI KOYDURUCUdur |
