Kortizon
günlük tıbbi uygulamada oldukça sık
kullanılan ilaçlardan birisi olup, doğru
yerde, doğru zamanda, doğru miktarda ve
doktor kontrolünde kullanıldığı zaman
yan etkileri yok denecek kadar az olan
ilaçlardır. Bir çok hastalıkta doğru
kulanıldığında hem hasta hem de hekimin
yüzünü güldüren bu ilaçların maalesef
yanlış kullanımlar nedeni ile halk
nezdinde kötü bir sabıka sicili vardır.
Ancak gerçekten hekim kontrolünde
kullanıldığında yan etkileri de göz
önünde bulundurulduğunda mükemmel
ilaçlardır. Bu vesile ile bu yazımızda
kortizon tedavisinin yan etkilerini
gözden geçirmek istedim.
Yeni Sayfa 1
Kortizonlar, yüksek
dozda, uzun bir süre
kullanıldıklarında
oldukça fazla sayıda ve
ciddi yan etkiler
oluşturabilirler. Bu yan
etkiler şöyle
sıralanabilir:
İatrojenik (Tedaviye
bağlı) Cushing
Sendromu:
Başlıca belirtileri;
aydede yüzü, ense,
omuzlar ve karında
yağ toplanması,
vücutta su ve tuz
tutlumuna bağlı ödem
ve tansiyon
yükselmesi, ciltte
incelme, ciltte mor
çizgiler, vücutta
sivilcelenme,
kıllanmada artış,
kemik erimesi,
kaslarda erimedir.
Kadınlarda ses
kalınlaşması, saç
dökülmesi olabilir.
Psikolojik
Bozukluklar:
Ruhsal alevlenme,
bazen depresyon
olabilir. İntihar
eğilimi görülebilir.
Ülser Oluşumu ve
Yara Nedbeleşmesinde
Gecikme:
Kortizon mide asit
salgısını
arttırırken,
koruyucu mukus
tabakasını da bozar.
Ayrıca yara
etrafında nedbe
dokusunu oluşturacak
olan hücrelerin de
aktivitelerini
azalttığı için ülser
oluşumuna neden
olurlar. Ayrıca
derideki yaraların
kapanmasında da
gecikme olur.
Enfeksiyon
gelişiminin
kolaylaşması:
Özellikle virüs ve
mantarlara ait
enfeksiyon
gelişimine bir
yatkınlık olur.
Tüberküloz (verem)
mikrobunun tekrar
alevlenerek
hastalığın yeniden
oluşmasına neden
olur. Diğer bazı
bakteriyel
enfeksiyonlarında
yayılmasına neden
olabilir.
Ciltte İncelme:
Ağızdan, damardan
veya kabadan uzun
süreli tedavi
sonucunda yaygın
olarak oluşabilir.
Lokal uygulamalarda
da bölgesel olarak
oluşabilir.
Şeker Hastalığı
Oluşumu:
Kortizon, kan
şekerinin
kullanılmasını
sağlayan hormon olan
insülinin etkilerine
zıt etki ederek kan
şekerini yükseltir.
Yatkın kişilerde
şeker hastalığını
aşikar hale
getirebilirler.
Şeker hastalığı
aşikar olanlarda ise
insülin ihtiyacını
arttırırlar.
Kas Hastalığı ve
Halsizlik:
Uzun süreli
tedavilerde kaslarda
erime yapar. Bu
özellikle kol ve
bacakların gövdeye
yakın kısımlarında
oluşur. Bu
nedenlerde bu
bölgedeki kaslarda
güçsüzlük ortaya
çıkar.
Büyümede Gecikme:
Çocuklarda uzun
süreli kullanım
büyüme ve gelişme
gecikmesine neden
olur. Kısa süreli
tedavide bu tür
sorunlar oluşmaz.
Ödem:
Kortizon vucütta su
ve tuz tutulumuna
neden olur. Su ve
tuz tutlması
özellikle böbrek
hastalığı, kalp
yetmezliği ve
hipertansiyon
hastalarında
belirgin sorun
yaratabilir.
Göz:
Lokal olarak göze
uygulanmaları gözün
kornea tabakasında
ülsere neden
olabilir. Bu kalıcı
bulanık görmeye
neden olabilir.
Gerek lokal gerekse
sistemik
kullanımları göz içi
basıncı arttırarak
glokoma neden
olabilir. Katarakta
neden olabilir.
Diğer Yan Etkileri:
Kafa içi basıncın
artması, kanın
pıhtılaşma
yeteneğinin artması,
damar sertliği (ateroskleroz)
gelişme hızının
artması, impotans ve
kadınlarda adetten
kesilme oluşabilir.
Ciltte telenjiektazi
denilen yüzeyel
damarların daha
görünür hale
gelmesine neden
olabilir. Yüksek
dozlarda
kullanıldağında bazı
kemiklerin bazı
bölümlerinde ölüme
neden olabilirler.
Emziren kadınlarda
ilacın süte
geçebileceği ve
bebek üzerinde yan
etkiye neden
olabileceği gerçeği
sebebiyle bu
kadınlarda günde 40
mg’ dan fazla
kullanılmamalıdırlar.
Ayrıca kortizon
dozundan en az 4
saat geçtikten sonra
emzirme
yapılmalıdır.
Gebelere Özgü Yan
Etkileri:
Gebelerde
kullanıldığında
çocuğun sakat olma
riskine ait hayvan
çalışmaları vardır.
Bu çalışmalarda
özellikle flor
içeren kortizon
preparatlarında bu
risk görülse de
uygun dozlarda ve
florsüz kortizon
preparatları
kullanıldığında
böyle bir risk
kalmaz. Gebelerde de
kortizon kullanımı
gebelik seker
hastalığının ortaya
çıkma riskini
artırır.
Tüm
bu yan etkiler yazının
da başınında
belirtildiği gibi ilaç
doktor gözetiminde,
uygun doz ve sürede
kullanıldığında hemen
hemen hiç
görülmeyebilir. Önemli
olan bu yan etkileri
potansiyel bir risk
olarak bilmek ve hekimin
söylediği doz ve süreden
fazla ilacı
kullanmamaktır. Hastalık
nedeni ile kullanılan
kortizon hızlı sonuç
vermesi ve bazı
hastalarda ruhsal
iyiliği de beraberinde
getirmesi nedeni ile bir
çeşit bağımlılık
yapabilir. Bu nedenle
ilacın bilinçsiz ve
gereğinden çok ve uzun
sürede kullanımı gündeme
gelebilir. Hastanın
yapacağı en büyük hata
bu ilacı hekim önerisi
dışında kullanmak
olacaktır.
Dikkat: Bu sitede
kullanılan tüm resimler lisanslıdır. Kopyalanması yasal sorumluluk yaratacaktır.
www.populermedikal.com halkı sağlık
konusunda bilgilendirmek ve bilinçlendirmek amacıyla kurulmuş bir sitedir.
Sitedeki bilgiler teşhis ve tedavi amaçlı kullanılmamalıdır ve doktor tavsiyesi
yerine geçmez. Sitemiz
bilgilerin herhangi bir amaçla kullanılmasından doğacak zararlardan dolayı
hiçbir şekilde sorumluluk kabul etmemektedir.www.populermedikal.com sitedeki
bilgilerin doğruluğu ve güncelliği konusunda garanti vermemektedir. Sitede
yayınlanan yazılar izinsiz kopyalanamaz.
Gizlilik Politikaları: Web
sitemizi ziyaret ettiğiniz zamanlarda reklam hizmeti vermek için üçüncü taraf
reklam şirketlerini kullanmaktayız. Söz konusu şirketler, bu sitelere ve diğer
web sitelerine yaptığınız ziyaretlerden elde ettikleri (adınız, adresiniz,
e-posta adresiniz veya telefon numaranız dışındaki) bilgileri ilginizi çekecek
ürün ve hizmetlerin reklamını size göstermek için kullanabilir.