|
Tik, birden ortaya
çıkan, hızlı,
yineleyici, ritmik
olmayan, basmakalıp bir
motor hareket ya da ses
çıkarmadır.
Tikler çocuklar arasında
sık görülür. Özellikle
7-11 yaşları arasında
daha fazladır. Erkek
çocuklarda kız
çocuklarına göre daha
sık gözlenmektedir.
Göz
kırpma, baş sallama,
omuz silkme, boğaz
temizleme, ses çıkarma
ya da daha karmaşık
olabilen tiklerin önemli
bir özelliği haftalar ve
aylar içinde, hatta gün
içinde çevre
koşullarının değişimine
göre şiddetinin artıp
azalabilmesidir. Tikler
uykuda belirgin olarak
azalır; stres, heyecan,
yorgunluk ve hastalık
ile artarlar. Tik
bozukluğu olanlar
tiklerini bir süre için
az da olsa
baskılayabilirler ama bu
süre sonunda tiklerde
artış olabilir. Bunu
gözleyen anne, baba ve
öğretmenler (yanlış
olarak) bu çocukların
hareketleri bilinçli
yaptıklarını, eğer
isterlerse hiç
yapmayabileceklerini
düşünebilirler.
Bu
da çocuk ve anne-baba
arasında sürtüşmelere
neden olabilir.
Tik bozuklarının gidişi
genellikle iyidir.
Erişkinlik dönemine
geçerken şiddetleri
azalır ya da
kaybolurlar. Birlikte
kronik bir hastalığın
bulunması ve yetersiz
aile desteği gidişi
olumsuz yönde etkileyen
etkenlerdendir
Eğer tikler belirginse
çocuğun benlik saygısını
düşürüp, sosyal
ilişkilerini olumsuz
yönde etkileyebilirler.
Ayrıca yukarıda
belirtilen nedenle anne,
baba ile çocuğun
arasında ilişki sorununa
neden olabilir, ya da
var olan sorunu
artırabilir. Bu
nedenlerle tedavi
edilmesi uygun olur.
Tik bozukluğunu bir
yelpaze gibi düşünürsek,
yelpazenin bir ucunda
çoğu okul çocuğunda
görülebilen, geçici, tek
belirtili tikler varken;
diğer ucunda Tourette
Bozukluğu vardır. Geçici
ve şiddetli olmayan
tiklerde destekleyici
tedavi yeterli olabilir.
Burada anne, baba ve
öğretmenin tiklerin
istemli olmadığını
kabullenmesi ve çocuğa
destek olması önemlidir.
Hekim tarafından da
stresin azaltılması,
çocuğun benlik
saygısının ve aile içi
ilişkilerin
iyileştirilmesine
yönelik yaklaşımlar
uygulanabilir. Eğer
tikler şiddetliyse ya da
kronikleşmişse ilaç
tedavisi eklenmelidir
Aileye öneriler:
Çocuğunuzda tik benzeri
tekrarlayıcı hareketler
gördüğünüzde önce bu
hareketleri gözlemleyin.
Sıklığını, şiddetini
arttırıcı ya da azaltıcı
etkenler olup
olmadığını, birlikte
başka fiziksel belirti
bulunup bulunmadığını
gözleyin ve çocuk
hekiminize danışın. Eğer
söz konusu olan bir
fiziksel hastalık
değilse bir çocuk ruh
sağlığı çalışanından
randevu alın. Bu arada
çocuğunuzun bu
haraketleri istemli
olarak yapmadığını
bilin, tikleri için onu
uyarmayın. Uyarmanızın
çocuğunuzun stresini
artıracağından tiklerini
de
şiddetlendirebileceğini
unutmayın. Ayrıca
uyarmanız, tam da
desteğe ihtiyacı olan
çocuğunuzla aranızı daha
gerginleştirecek,
kendine güvenini de
azaltacaktır. Çoğu zaman
basit tikler, bu
tutumlara dikkat
edilirse ve öğretmen
desteği de sağlanırsa
bir süre sonra
geçebilecektir.
08.06.2000
|