|
Şizofreninin ortaya
çıkışı değişik
şekillerde olabilir.
Bazı hastalarda aniden
ortaya çıkabileceği gibi
çoğu hastada sinsice
yavaş yavaş gelişir.
Yavaş seyir gösteren
şizofrenide başlangıçta
dikkat toplama güçlüğü,
toplumsal ilgiyi
kaybetme, içine kapanma,
kendine bakımda azalma,
dini uğraşılarda artma
veya kara sevdaya
tutulma gibi belirgin
olmayan ve ilk bakışta
şizofreniyi
düşündürmeyen belirtiler
görülebilir ve sıklıkla
başka psikiyatrik
hastalıklarla
karıştırılır. Bu
başlangıç belirtilerinin
ardından birkaç ay veya
yıl içinde de tüm
belirtileri ile hastalık
ortaya çıkar. Hastalar
sıklıkla garip
davranışlar ve
konuşmalar
sergilerler.Gerçekte
olmayan sesler işitmeye
ve hayaller görmeye
başlarlar. Bazı
hastalarda garip
pozisyonlarda uzun süre
durma, bazılarında hiç
hareket etmeksizin uzun
süre sessiz kalma veya
aşırı hareketlilik
görülebilir. Yavaş seyir
gösteren şizofreninin
yanında hızlı seyir
gösteren şizofreni de
olabilir. Bu hastalarda
ise belirtilerin çoğu
bir arada aniden ortaya
çıkar.Bazı hastalarda
belirtiler hafif
seyrederken bazılarında
şiddetli semptomlar
olabilir ve bu durumda
hastaları kontrol etmek
güçleşebilir.
Şizofrenide görülen
belirtiler iki başlık
altında toplanır:
pozitif belirtiler ve
negatif belirtiler. Her
hastada bu belirtilerin
tümü bir arada görülmez.
Şizofreninin tipine göre
belirti kümeleri de
değişir. Örneğin
paranoid şizofrenide
şüphecilikle ilgili
belirtiler baskındır.
Paranoid şizofrenlerde
sık görülen temalardan
bazıları şunlardır:
kendisine kötülük yapmak
isteyen kişiler veya
güçler vardır, bununla
ilgili sesler
işitmektedir, bu nedenle
evde perdeleri kapatıp
oturmakta, yemek yerken
zehirlenme riski
olduğunu düşünerek
yemeği kendi
önünde
hazırlatmakta veya kendi
yaptığı yemeği
yemektedir. Odasına
dinleme cihazları
yerleştirilmiştir, bu
nedenle odasında
temkinli konuşmaktadır,
eşi kendisini
aldatmaktadır, v.b.
Basit şizofrenide ise
toplumsal çekilme, içine
kapanma, sosyal
aktivitelerde azalma,
kendine bakımın düşmesi
gibi belirtiler dışında
fazla bulgu olmayabilir.
Pozitif belirtilerde;
şüphecilik, işitme
varsanılar ve garip
davranışlar
sıktır.Hastalarda
düşünce ve konuşmada
kopukluk görülebilir.
Konuşurken konudan
konuya atlama, içerik
olarak bir anlam ifade
etmeyen sözcükleri
birbiri ardına sıralama
sonucu dinleyenler
tarafından bir anlam
ifade etmeyen sözcük
salatası dediğimiz
içeriği boş, anlamsız ve
karmaşık konuşma biçimi
görülebilir. Bazende
hastalar kendileri
kelime uydururlar, bu
kelimeler kendilerince
bir anlam ifade
etmektedir.Aslında
anlamsız gibi görülen
konuşmaya dikkat
edilirse çokta anlamsız
olmadığı içeriğinin
olduğu görülebilir. Bu
konuşma biçimi kişinin
çağrişimlarının
hızlanması ile
ilgilidir. Düşüncede bu
hızlanmanın yanında
duraklamalar da
görülebilir.
Hastalar konuşurken ani
duraklamalar, bloklar
genelde buna bağlıdır.
Düşünceler genelde
çocuksu ve büyüseldir.
Hastalarda gerçekle
bağlantısı olmayan
inanışlar görülebilir.
Bu hastalarda görülen
bazı düşüncelere şu
örnekler verilebilir;
telefonları dinlemekte,
insanlar kendisini takip
etmekte, herkes
düşüncelerini
bilmektedir, kötülük
yapmak isteyen kişiler
vardır, hatta ev
içindeki yakınları bile
kötülüğünü istemekte ve
kendisine zarar vermek
için planlar
yapmaktadır,televizyondan
mesajlar almakta, herkes
kendisine manalı manalı
bakmaktadır, iç
organları parçalanmış ve
yok olmuştur, telepatik
güçleri vardır,
uzaylılar kendisi ile
bağlantı kurmaktadır
v.b.
Gerçekle bağlantısı
olmayan sesler
işitilebilir. Bazen bu
sesler bazı komutlar
vermekte, alay etmekte
veya kötü sözler
söylemektedir. Yine
gerçekte olmayan
hayaller görülür. Garip
şekiller, korkunç
yaratıklar olabilir.
Hastalar bu ses ve
görüntülerin gerçekte
olup olmadığını ayırt
edemez. Çoğu zaman
bunlardan rahatsız
olurlar ve korkarlar.
Bunları kendi
beyinlerinin bir ürünü
olarak kabul etmez ve
genelde dışarıdan
birileri tarafından
yapıldığını düşünürler.
Bazen bu seslere yanıt
verir, konuşmaya
başlarlar veya
görüntüleri takip
ederler. Hastaların bu
hareketleri dışarıdan
gözlendiğinde kendi
kendine konuşuyormuş
veya sabit bir noktaya
bakıyormuş gibi gelir.
Negatif belirtilerde;
toplumsal çekilme, içine
kapanma, ilgi ve istek
azlığı, kendine bakımda
azalma, konuşma ve
hareketlerde azalma gibi
belirtiler görülür.
Duygulanımda azalma
görülür. Hastaların jest
ve mimiklerinin azaldığı
görülür.Olaylara uygun
tepkiler veremezler.
Çoğu zaman yüzlerine
maske giymiş gibi
tepkisiz bir görünüm
sergilerler. Bazen de
uygunsuz tepkiler
verdikleri görülür,
ağlanacak yerde güler
veya gülünecek yerde
ağlayabilirler. Genelde
hareketler azalmıştır.
Harekete başlama güçlüğü
görülür. İleri evrelerde
hareketsiz uzun süre
durdukları görülebilir.
Bu hareketsizliğin
nedeni sıklıkla ileri
derecede kararsız
kalmakla ilgilidir.
Bazen bu uzun süreli
hareketsizliğin ardından
ani beklenmeyen bir
hareketlilik olabilir,
hasta yaydan fırlamış ok
gibi eyleme geçebilir.
Hastalar toplumsal
olaylara ilgi ve
isteklerini genelde
kaybederler. Toplumsal
çekilme, okul ve işe
devam edememe,
arkadaşlardan uzaklaşma,
yalnız kalmayı tercih
etme sık görülür. Dikkat
toplama güçlüğü vardır,
hastalar bir konuya
odaklanamazlar.
Şizofreni hastalarında
saldırganlık sık görülen
belirti değildir. Ancak
şizofreni belirtileri
ortaya çıkmadan önce
saldırgan kişiliği
olanlarda hastalık
ortaya çıktıktan sonra
saldırganlık
görülebilmektedir. Bunun
dışındaki hastalar
genelde içine
kapanıktır. Şüpheciliği
olan hastalar ilaç
kullanmıyorlarsa
saldırgan olabilirler.
Genelde aile içinde veya
arkadaş ortamında
saldırgan davranışlar
gösterirler. Yine alkol
ve madde bağımlılığı
olan şizofrenlerde
saldırganlık
görülebilir.
Şizofrenide intihar
riski normal topluma
göre fazladır.
Hastaların %10’unda
intihar girişimi
görülebilmektedir. Hangi
hastanın intihar
edeceğini önceden
kestirmek genelde
güçtür.
|