|
CEVAP:
BESİNLERDEKİ KATKI
MADDELERİ:
Besinledeki
katkı maddeleri
gerçekten yaşamımız
içine girmiş ve ne
olduğu tam olarak
bilinemeyen kimyasallar
olarak karşımıza
çıkmıştır.
Bir çok
tüketicide de haklı
olarak sülfit gibi katkı
maddelerinin zararlı
olduğu konusunda görüş
hakim.
Besin
değerlerinin korunması
ve arttırılması,
mikrobiyolojik
bulaşmanın önlenmesi,
uzun süreli saklama,
güvenli taşıma amacıyla
kullanılan katkı
maddelerinin yararı ve
zararı konusunda yeterli
bilgi tüketicilere
ulaşmamış durumda.
Diğer bir
açıdan bakılınca
tüketicinin katkı
maddeleri hakkında bilgi
alabileceği,
danışabileceği bilgi
kaynakları sınırlı ya da
hiç yok.
Üstelik katkı
maddelerinin adları
sempatik ya da kulağa
hoş gelen kelimelerden
oluşmuyor. Uzun ve
okunuşları zor.
Katkı maddesi
nedir?
Besinlerin
içinde ulunan maddeler
dışında değişik kimyasal
maddeler ve bu kimyasal
maddelerin karışımından
oluşan katkı maddeleri
besinlere değişik
süreçlerde ekleniyor,
örneğin üretim, işleme,
paketleme ve depolama
gibi.
Kullanılan
katkı maddelerinin
miktarı ve cinsi sağlık
kuruluşları tarafından
onaylanması gerekiyor.
Bu konuda Amerika'da
bulunan FDA (Food and
Drug Administation) çok
güçlü ve önemli bir
yapı.
FDA
bilgilerine göre
Amerika'da yılda önemli
oranda katkı maddesi
kullanılıyor ve bu
maddelerin %98'I şeker,
tatlandırıcı, tuz,sitrik
asit, biber, sebze
renkleri, hardal, bira
mayası ve soda'dan
oluşuyor. Onay almış
katkı maddelerinin
sayısı ise 2.800
adet'ten fazla..
Niye katkı
maddesi kullanılıyor?
Katkı
maddelerini ikiye
ayırmak gerekiyor.
Bunlardan besinsel
katkılar
yiyeceklerin besin ve
vitamin değerini
arttırıyor. Kozmetik
katkılar ise daha çok
besinin görünüşünü,
rengini ve tadını
değiştirmek amacıyla
kulanılıyor.
Katkıları
yapay-sentetik ve doğal
olarak ikiye ayırmak
mümkün.
Koruyucu
katkılara besinlerin
uzun süre taze kalması
ve besin kalitesinin
düşmemesi için
başvuruluyor.
Besinlerin
üretimi, işlenmesi,
depolanması ve taşınması
sırasında gerekli olan
katkı maddeleri ile de
karşılaşıyoruz.
Tüketici
basinlerde hangi katkı
maddelerinin ne kadar
kullanıldığını ve
olumsuz sağlık
tehlikelerini bilmek
zorundadır.
Tüm besinlerin
içindeki katkı maddeleri
besinlerin üzerinde
bulunan etiketlerde açık
olarak yazılmalı ve
aşırı kullanım, ters
etkiler hakkında
tüketici
aydınlatılmalıdır.
Olumsuz etkiler
görüldüğünde yetkili
sağlık ve denetim
servislerine
başvurulmalıdır.
Amerika'da bu konuda
FDA'ya 6.000 şikayetin
ulaştığı bildiriliyor.
Aşağıda genel
olarak kulanılan bazı
katkı maddelerinin adı,
kullanıldığı yerleri ve
tipleri verilmektedir.
|
Katkı Maddesi
Tipleri |
Örnekler |
Kullanım
Alanları |
|
Besin
Destekleyiciler: |
|
|
|
Vitamin ve
mineraller: |
Potasyum iyodin, D
ve B1, C, B, A
vitaminleri, demir
sülfat
|
İyonize tuz, süt ve
margarin, makarna,
pirinç, un, hazır(instant)
içecekler. |
|
Kozmatik Katkı
Maddeleri:
Sentetik ve doğal
renklendiriciler.
|
Karoten, karamel
rengi, kabartma
tozu, suni
renklendiriciler |
Margarin, peynir,
alkolsüz içecekler,
reçel ve marmalat,meyva
jelatinleri, pudding
ve pasta. |
|
Alternatif
Tatlandırıcılar: |
Sakkarin, aspartam,
acesulfame-K |
Düşük kalorili
karışımlar, alkolsüz
içecekler |
|
Koruyucular: |
|
|
|
Antioksidantlar:meyvaların
çürümesine neden
olan kimyasal
reaksiyonların
önlenmesi ve
bakterilerin
çoğalmamasının
sağlanması. |
BHA, E
Vitamini, Sitrik
Asit, C Vitamini.
Propinik
Asit, Sodyum Benzoat,
Potasyum Sorbat,
Sülfitler, Sodyum
Eritobat. |
Yağlar ve
sebzeler, patates
cipsi, pudding ve
pay, kutulu ve donuk
meyvalar.
Şurup,
ekmek, pastalar,
peynir, meyva suyu,
kurutulmuş meyva,
işlenmiş et |
|
Üretim
Sürecinde Kullanılan
Maddeler: |
|
|
|
Emülsiyon'a neden
olanlar: İnce
parçacıkların diğer
madde içinde kolay
dağılması. |
Lesitin, Polisorbat
60, Propilen glikol
monostreat. |
Salata soso,
margarin, kek
karışımı, pudding ve
pay, çukulata,
ekmek. |
|
Stabilizer ve
kalınlaştırıcı:
düzgün bir yapı ve
uniform renk elde
etmek. |
Karagenan, Selüloz
sakızı, Arabik
sakız, Pektin,
Jelatin. |
Pudding, dondurma,
krem peyniri, donuk
tatlılar, çukulata
sütü, pasta, salata
sosu, reçel, bonbon
şekeri, soslar |
|
Asit ve Bazlar:
Besinlerin
asiditesini ve
alkalitesini kontrol
altına almak. |
Sitrik asit, Adipik
asit, sodyum
bikarbonat, laktik
asit, Potasyum
tartarat asit,
Fosforik asit. |
Jelatin tatlılar,
kabartma tozu,pişmiş
besiner, işlenmiş
peynir, alkolsüz
içkiler. |
|
Dİğerleri;
özellikle besinlerin
depolaması ve
taşınması için
gereklidir. |
Sodyum
silikoaluminat, Mono
sodyum glutamat (MSG)
Gliserin. |
|
Katkı
maddeleri konusunda
tüketicilerin duyarlı
olması gerekli
bigilenmelerin ve
denetimin daha kolay
gerçekleşmesini
sağlayacaktır.
Not: Ayrıntılı bilgi
için
www.fda.gov
adresine ulaşılabilir.
|