|
Radon yine
radyoaktif bir madde
olan uranyumun bozunması
sonucu oluşur ve radon
kendisi alfa parçacığı
yayarak plutonyuma
dönüşür.
Radyoaktif Radon
Gazının yarı ömrü 3.8
gündür.
Resim 1: Radyoaktif
Radon Gazının oluşum
süreci
Radonun toplum
ile ilgisi günlük
yaşamda karşılaşılan ve
özellikle ev yapım
malzemesi olarak
tullanılan taş, toprak,
çimentoda doğal olarak
bulunması ve sürekli
olarak ortama serbest
olarak yayılması ve
nefes yoluyla
akciğerlerimize
ulaşmasıdır. Sonuçta
radon akciğer kanseri
riski oluşturmakta veya
mevcut riski
arttırmaktadır.
USA Çevre
Koruma Ajansı (EPA-Environmental
Protection Agency) yılda
20.000 akciğer kanseri
vakasının radon gazına
bağlı olduğunu
söylemektedir.
Evlerimizde
radona maruziyeti
etkileyen faktörler:
Evlerimizin
yapıldığı arazide
bulunan doğal uranyumun
miktarı ve uranyumdan
oluşan radonun ev
tabanında bulunan
aralıklardan eve
sızması, evdeki yapı
malzemesinden
kaynaklanan radonun
havaya karışması
maruziyeti etkileyen
önemli etkenlerdir.
Radon gazının havadaki
miktarı bölgeden bölgeye
ve ülkeden ülkeye göre
değişim gösterir.
Resim
2: Radonun ev ortamına
giriş yolları
Özellikle
soğuk havalarda evlerin
ısıtılması sonucu evdeki
basınç az ve dışardaki
basınç fazla olur ve bu
nedenle içerdeki radon
oranı yükselir. Aynı
durum rüzgarlı havalar
için de geçerli olduğu
için radon oranı içerde
artar.
Yaz aylarında
ise iyi havalandırılmış
işyeri ve evlerde
dışarısı ile basınç
farkı olmayacağı için
ortamdaki radon seviyesi
azalır.
Ortamdaki
Radon miktarı
ölçülebilir mi?
Radon miktarı
ölçüm cihazları ile
saptanabilir. Her ülke
veya uluslararası
örgütler örneğin
Uluslararsı Atom
Enerjisi Kurumu evlerde
müsaade edilebilir
seviyede olması gereken
miktarı belirlemiştir.
İngiltere'de
NRPB (The National
Radiological Protection
Board) radon miktarını
dışarda ortalama 4 Bq/m3,
evlerde ortalama 20
Bq/m3
olarak belirlemiş eğer
radon mikarı evlerde 200
Bq/m3'ün
üzerine çıkar ise
müdahale edilmesi
gerektiğini (action
level) ifade etmiştir.
|
Bequerel Nedir?:
Bq, bir
radyoaktivite birimi
olup Bequerel'in
kısa yazılışıdır.
Eğer bir radyoaktif
madde saniyede bir
bozunma yapıyor
(örneğin saniyede
bir alfa, beta veya
gamma parçacığı
yayıyor) ise o
radyoaktif maddenin
aktivitesi 1 Bq'dir.
|
| |
|
Yarı Ömür Nedir?:
Bir radyoaktif
atomun aktivitesinin
yarıya düşmesi için
gerekli süreye
yarılanma ömrü adı
verilir. |
USA Çevre Koruma
Ajansı (EPA)'da benzer
bir limit koymuştur.
EPA'ya göre saptanan
maksimum limit 148 Bq/m3'tür.
Radyoaktif
Radona Bağlı Akciğer
Kanseri Bir Meslek
Hhastalığıdır.
Radon ev
ortamının yanında
özellikle maden
ocaklarında, tünellerde,
mağaralarda ve yeraltı
sularında görülmektedir.
BEIR (Rapor No: VI)'in
yayınına göre kapalı
madenlerde yapılan
epidemiyolojik
araştırmada madenerde
çalışan 68.000 maden
işçisinin içinde 2.700
işçi radona bağlı
mesleki akciğer
kanserine yakalanmıştır.
Radona
Maruziyeti Etkileyen
Faktörler Nelerdir?:
- Maruziyet
süresi ve maruz
kalınan radon seviyesi
arttıça risk artar.
- Sigara
içenlerde radona bağlı
akciğer kanseri riski
sigara içmeyenlere
göre daha fazladır.
- Çocuklar ve
yaşlılar yetişkinlere
oranla radona karşı
daha hassastır.
- Jeolojik
olarak uranyum bulunan
arazilarde yapılan
evlerde radona
miaruziyet uranyum
miktarı az olan
bölgelere göre daha
fazladır.
- Evlerin
birinci ve zemin
katlarında radon
miktarı fazladır.
Radona
Maruziyet Nasıl Önlenir?
- Ev inşa
edilecek alanların
radon haritası
çıkarılmalı ve inşaat
alanları radon
seviyelerine göre
belirlenmelidir.
- Radonun
sızmayacağı kalitede
inşaat yapılması ve
inşaat malzemesi
kullanılması.
- Radona
dirençli evler aynı
zamanda neme ve ısı
kaçaklarına karşı da
dirençlidir. Bu
nedenle koruyucu
tedbirler ucuz ve
kolaydır.
- Evlerin
havalandırılması
radonun evde
birikmesini önleyceği
için gereklidir.
Kaynak:
Biological Effects of
Ionizing Radiation (BEIR)
VI Report: "The Health
Effects of Exposure to
Indoor Radon"
Web sayfası:
www.epa.gov/ıaq/radon/,www.radon.com/radon/,
www.iaea.org/worldatom/
|
